Nemačka dozvoljava SAD da koriste ovu bazu za koordinaciju napada dronovima i raketama na Iran
Teoretski bi Berlin mogao da otkaže sporazum o raspoređivanju, ali bi to politički imalo dalekosežne posledice po NATO i odnose sa Vašingtonom
Mesec dana od izbijanja rata na Bliskom istoku, Amerika se priprema za potencijalnu kopnenu invaziju na Iran, a Ramštajn – čuvena baza u Nemačkoj igra centralnu ulogu u koordinaciji američke intervencije.
“Ramštajn” u saveznoj pokrajini Rajnland-Pfalc, oko 10 kilometara od Kajzerslauterna, najveća je američka vazduhoplovna baza na Starom kontinentu, koja se naziva i “kapijom Evrope”. Odavde se letovi iz Amerike nastavljaju dalje ka Bliskom i Srednjem istoku i Africi. Ramštajn izgleda poput manjeg grada, u okviru kojeg gravitira više od 50.000 vojnika i oko 30.000 američkih državljana.
Iran sada veruje da Amerika upotrebom baze na zapadu Nemačke možda krši rezoluciju Ujedinjenih nacija 3314, koja kaže da teritorija stavljena na raspolaganje drugoj državi ne može da bude korišćena od strane te države za izvršenje “čina agresije” protiv treće države.
– Još ne znamo da li se to odnosi na “Ramštajn” ili ne – rekao je AFP-u iranski ambasador u Nemačkoj Madžid Nili, dodajući da su od Berlina zatražili “pojašnjenje ili objašnjenje” o ulozi ove baze jer im ona “nije zvanično jasna”.
Koja je uloga Ramštajna
Nemačka dozvoljava Americi da koriste ovu bazu za koordinaciju napada dronovima i raketama na Iran. “Ramštajn” služi kao kontrolni centar za američke operacije na Bliskom istoku. Kako piše “Juronjuz”, prenos podataka i satelitske veze za upravljanje dronovima prolaze kroz ovu bazu, jer bi direktno upravljanje iz SAD bilo presporo.
Baza Ramštajn nalazi se na oko 1.200 – 1.300 kilometara udaljenosti od Srbije vazdušnom linijom.
Američki predsednik Donald Tramp pohvalio je ranije ovog meseca nemačkog kancelara Fridriha Merca što je omogućio američkim snagama da deluju sa nemačke teritorije, za razliku od drugih evropskih zemalja.
– Mi to cenimo, a oni jednostavno obezbeđuju prijatno okruženje. Ne tražimo od njih da pošalju trupe ili bilo šta slično – rekao je Tramp.
To je, međutim, izazvalo kritike u nemačkoj opoziciji, koja upozorava da bi baza mogla da postane meta odmazde. Nemačka vlada, s druge strane, tvrdi da je upotreba “Ramštajna” u skladu sa međunarodnim pravom. Ministar odbrane Boris Pistorijus rekao je ranije da “trenutno ne vidi nijedan razlog da sumnja u legalnost upotrebe Ramštajna” u ratu protiv Irana
.Prema presudi Ustavnog suda iz jula 2025, Nemačka nije pravno odgovorna za misije dronovima koje se izvode iz te baze, čak i kad one za posledicu imaju civilne žrtve.
Sud je u načelu utvrdio da Nemačka može da ima obavezu da štiti ljudska prava i međunarodno humanitarno pravo – čak i u slučajevima koji se odnose na događaje u inostranstvu, ali da ta obaveza ne obuhvata situacije u kojima ona ne učestvuje direktno.
Da li je Ramštajn nemačka ili američka teritorija
Iako se baza nalazi na nemačkoj teritoriji, a zemljište pripada Saveznoj Republici Nemačkoj, za američke vojnike važe posebni pravni propisi:
Prema NATO Sporazumu o statusu snaga, Vašington ima krivičnu nadležnost nad mnogim delima počinjenim u bazi
Stacioniranje američkih trupa u Nemačkoj zasniva se na NATO sporazumima i bezbednosno-političkom poretku u okviru ugovora “2+4”, koji garantuje pun suverenitet Nemačke
Teoretski bi Berlin mogao da otkaže sporazum o raspoređivanju, ali bi to politički imalo dalekosežne posledice po NATO i odnose sa Vašingtonom.
Nemačka vlada bi, kao i druge zemlje, mogla da zabrani SAD korišćenje “Ramštajna”. To bi značilo da operacije poput napada dronovima ne bi mogle tako lako da se sprovode.
Da li će Nemačka poslati svoje snage u Mediteran
Nemačka je razmatrala slanje ratnog broda u istočni Mediteran nakon iranskog napada dronom na britansku bazu na Kipru. Fregata Severna Rajna-Vestfalija zaustavila se na Kipru prošlog vikenda na putu ka Libanu.
Pistorijus je, međutim, rekao da Nemačka neće ući u rat.
– Nećemo učestvovati u ovom ratu – eventualno samo u smislu zaštite ili materijalne podrške – rekao je on.
Nemačka vojska drži avione za evakuaciju u pripravnosti za moguće spasilačke misije svojih građana i diplomata.
Prema “Juronjuzu”, Grčka je već rasporedila četiri lovca F-16 i dve fregate u skladu sa grčko-kiparskom odbrambenom doktrinom, dok je Španija najavila da će poslati svoju fregatu “Kristobal Kolon” u istočni Mediteran, gde će se pridružiti evropskim snagama predvođenim francuskim nosačem aviona “Šarl de Gol”.
Blic.rs